Jan Walery Jędrzejewicz
(ur. w 14 kwietnia 1835, zm. 19 grudnia 1887 roku)
lekarz, wybitny astronom i meteorolog;
autor podręcznika pt: KOSMOGRAFIA.
KALENDARIUM
1835.04.14 W Warszawie urodził się Jan Walery Jędrzejewicz.
1845 r. Rozpoczęcie edukacji w gimnazjum filologicznym przy ulicy Leszno w Warszawie.
1848-1852 r. Nauka w Gimnazjum Realnym w klasie o kierunku mechanicznym.
1853-1854 r. Studia na wydziale Architektury w Szkole Sztuk Pięknych w Warszawie.
1854-1855 r. Praca w Komisji Rządowej Przychodów i Skarbu.
1856-1861r. Studia medyczne w Moskwie.
1861-1862 r. Podróże naukowe po Europie.
1862r. Przyjazd do Płońska, rozpoczęcie praktyki lekarskiej.
1872 r. Rozpoczęcie budowy Obserwatorium Astronomicznego.
1875r. Rozpoczęcie regularnych obserwacji astronomicznych i utworzenie Stacji Meteorologicznej.
1878r. Wyjazd do Sokołowa i przeniesienie obserwatorium.
1879r. Powrót do Płońska
1884r. Ślub ze Stanisławą Malczykowską.
1 881-1888r. Publikacja miesięcznych przeglądów pogody w "Pamiętniku Fizjograficznym".
1886r. Pierwsze wydanie podręcznika astronomii pt.: "Kosmografia"
1887.12.19 Śmierć astronoma.
1845 r. Rozpoczęcie edukacji w gimnazjum filologicznym przy ulicy Leszno w Warszawie.
1848-1852 r. Nauka w Gimnazjum Realnym w klasie o kierunku mechanicznym.
1853-1854 r. Studia na wydziale Architektury w Szkole Sztuk Pięknych w Warszawie.
1854-1855 r. Praca w Komisji Rządowej Przychodów i Skarbu.
1856-1861r. Studia medyczne w Moskwie.
1861-1862 r. Podróże naukowe po Europie.
1862r. Przyjazd do Płońska, rozpoczęcie praktyki lekarskiej.
1872 r. Rozpoczęcie budowy Obserwatorium Astronomicznego.
1875r. Rozpoczęcie regularnych obserwacji astronomicznych i utworzenie Stacji Meteorologicznej.
1878r. Wyjazd do Sokołowa i przeniesienie obserwatorium.
1879r. Powrót do Płońska
1884r. Ślub ze Stanisławą Malczykowską.
1 881-1888r. Publikacja miesięcznych przeglądów pogody w "Pamiętniku Fizjograficznym".
1886r. Pierwsze wydanie podręcznika astronomii pt.: "Kosmografia"
1887.12.19 Śmierć astronoma.
Dr Jan Walery Jędrzejewicz
Opracowano na podstawie książki
Edwarda Lewandowskiego „ Doktor Leon Rutkowski i jego Płońsk”
„ …W 1862r., po studiach w kraj i za granicą osiedlił się w Płońsku i rozpoczął prywatną praktykę lekarską. Miał liczne zainteresowania, grał na kilku instrumentach muzycznych, znał języki obce. Był pierwszorzędnym lekarzem, dobrym diagnostą, nie oszczędzał się w pracy. Już w młodości publikował swe obserwacje lekarskie, wnosząc nimi wkład w unowocześnienie krajowej medycyny. W swoim domu urządził obserwatorium astronomiczne, dorównujące wyposażeniem ówczesnym obserwatoriom w Warszawie, Krakowie i Wilnie. Dokonywał obserwacji i pomiarów, których wyniki publikował następnie w zagranicznych czasopismach…Przez 10 lat badał gwiazdy podwójne, następnie zajął się położeniem komet…Zmierzył odległość 345 gwiazd podwójnych, wyznaczył położenie 16 komet. Interesowały go meteoryty i zjawiska zachodzące na Słońcu, czerwona plama na powierzchni Jowisza…Na jego fundamentalnym dziele Kosmografia kształcili się nie tylko krajowi astronomowie. Przez 10 lat co tydzień zamieszczał w Przeglądzie Płockim spostrzeżenia meteorologiczne i co miesiąc przegląd pogody. Ułożył tablicę porównawczą, przedstawiającą wpływ czynników meteorologicznych na choroby w Płońsku i okolicy. Zapisał 2 396 spostrzeżeń, w których przedstawił wpływ na zachorowalność w Płońsku i okolicy…Współpracował z wieloma ośrodkami naukowymi w Europie, zyskując międzynarodowy rozgłos…
O nim Bolesław Prus napisał:” Ustanowiłbym fundusz i założył instytucję, która jak rybak siecią wyłapałaby w społeczeństwie i popierała ludzi podobnych Jędrzejewiczowi. Oni są bowiem jak źródła – gdzie wytrysną, tam nawet na sypkim piasku rodzi się nowe życie”.
Poza tym Jędrzejewicz brał żywy udział w wydarzeniach kulturalnych Płońska, w swoim mieszkaniu urządzał odczyty, reżyserował i występował w teatrzykach amatorskich, organizował koncerty. Był w mieście osobą pierwszoplanową, gazety regionalne i krajowe co dzień zajmowały się jego działalnością…Zmarł na tyfus plamisty i pochowany został w centralnej części płońskiego cmentarza…W 1937r., w 50 – lecie śmierci dr Jędrzejewicza Rada Miejska w Płońsku zmieniła nazwę ulicy Młynarskiej na Jędrzejewicza, a gabinet fizyko-chemiczny w miejscowym gimnazjum otrzymał jego imię…Przez dłuższy czas obserwatorium prowadził dr Leon Rutkowski, ale przekraczało to jego możliwości, dlatego podjęto decyzję o przekazaniu instrumentarium Szkole Technicznej Wawelberga i Rotwanda w Warszawie przy ul. Mokotowskiej, gdzie wybudowany został specjalny pawilon na Obserwatorium im. W. J.Jędrzejewicza. Uruchomione w 1898r., po 1919r. było już nieczynne…
O nim Bolesław Prus napisał:” Ustanowiłbym fundusz i założył instytucję, która jak rybak siecią wyłapałaby w społeczeństwie i popierała ludzi podobnych Jędrzejewiczowi. Oni są bowiem jak źródła – gdzie wytrysną, tam nawet na sypkim piasku rodzi się nowe życie”.
Poza tym Jędrzejewicz brał żywy udział w wydarzeniach kulturalnych Płońska, w swoim mieszkaniu urządzał odczyty, reżyserował i występował w teatrzykach amatorskich, organizował koncerty. Był w mieście osobą pierwszoplanową, gazety regionalne i krajowe co dzień zajmowały się jego działalnością…Zmarł na tyfus plamisty i pochowany został w centralnej części płońskiego cmentarza…W 1937r., w 50 – lecie śmierci dr Jędrzejewicza Rada Miejska w Płońsku zmieniła nazwę ulicy Młynarskiej na Jędrzejewicza, a gabinet fizyko-chemiczny w miejscowym gimnazjum otrzymał jego imię…Przez dłuższy czas obserwatorium prowadził dr Leon Rutkowski, ale przekraczało to jego możliwości, dlatego podjęto decyzję o przekazaniu instrumentarium Szkole Technicznej Wawelberga i Rotwanda w Warszawie przy ul. Mokotowskiej, gdzie wybudowany został specjalny pawilon na Obserwatorium im. W. J.Jędrzejewicza. Uruchomione w 1898r., po 1919r. było już nieczynne…
Wnętrze obrotowej kopuły obserwatorium astronomicznego dra J.W. Jędrzejewicza
Obserwatorium dra Jędrzejewicza w Płońsku.
Strona tytułowa Kosmografii z 1907 roku, wydanie 2
Płońsk. Dom z XIX w., w którym żył i pracował Jan Walery Jędrzejewicz (reprodukcja obrazu A. Turka)
